Yayın tarihi: · İLİM İLAÇ A.Ş.
Liyofilizasyon, ürün içindeki suyun önce dondurulup ardından süblimleşme yoluyla uzaklaştırılmasıdır. Isıya duyarlı biyolojik ürünler, aşılar, antibiyotikler ve bazı enjeksiyonluk ürünlerde raf ömrünü uzatmanın en etkili yoludur.
Sürecin üç aşaması
1. Dondurma
Ürün raflarda −40 ile −50 °C arasına soğutulur. Bu aşamada oluşan buz kristallerinin boyutu, sonraki kurutma hızını doğrudan belirler. Hızlı dondurma küçük kristal, yavaş dondurma büyük kristal oluşturur. Büyük kristaller süblimleşmeyi kolaylaştırır ama ürün yapısına zarar verebilir.
2. Birincil kurutma (süblimleşme)
Vakum uygulanır ve raf sıcaklığı kontrollü biçimde yükseltilir. Buz, sıvı hâle geçmeden doğrudan buharlaşır. Ürün içindeki suyun yaklaşık %90'ı bu aşamada uzaklaşır. Bu, çevrimin en uzun bölümüdür — saatlerce, bazen günlerce sürebilir.
Kritik nokta: Ürün sıcaklığı, çökme sıcaklığının (collapse temperature) altında kalmalıdır. Aşılırsa kek yapısı çöker ve ürün kullanılamaz hâle gelir.
3. İkincil kurutma (desorpsiyon)
Raf sıcaklığı ortam üzerine çıkarılır ve ürüne bağlı kalan nem uzaklaştırılır. Hedef genellikle %1–3 kalıntı nemdir. Bu aşama birincil kurutmaya göre kısadır.
Ekipman özellikleri
- Raf sıcaklık aralığı: Tipik olarak −50 °C ile +70 °C
- Kondenser sıcaklığı: ≤ −70 °C; buhar burada tutulur
- Nihai vakum: ≤ 1 Pa
- Tıpalama sistemi: Hidrolik raf içi tıpalama, vakum altında kapatma sağlar
- CIP/SIP: Steril ürünlerde standarttır; SIP 121 °C ve F0 ≥ 15
- Malzeme: AISI 316L, Ra ≤ 0,5 µm elektropolisajlı
Çevrim süresini kısaltmak
- Dolum yüksekliğini azaltın; ince tabaka daha hızlı kurur
- Formülasyona uygun dolgu maddesi (mannitol, sükroz) seçin
- Raf sıcaklığını, çökme sıcaklığının hemen altında tutacak şekilde optimize edin
- Annealing (tavlama) adımı ekleyerek kristal yapısını iyileştirin
Validasyon
Liyofilizatör validasyonu, standart IQ/OQ/PQ'ya ek olarak şunları içerir: raf sıcaklık dağılım haritalaması, vakum bütünlük testi (leak rate), kondenser kapasitesi doğrulaması, SIP sıcaklık dağılımı ve medya fill (aseptik proses simülasyonu).
Yatırım planlaması
Liyofilizatör, steril hattın en pahalı ve en uzun teslim süreli ekipmanıdır. Raf alanını hesaplarken flakon çapını ve raf başına sığacak adedi dikkate alın; kapasiteyi flakon adedi üzerinden değil, raf alanı üzerinden planlayın.
Raf alanı ve flakon ölçünüzü paylaşırsanız uygun kapasiteyi hesaplayabiliriz.
Projeniz için görüşelim
Bu yazıdaki konularda projenize özel değerlendirme isterseniz, üreteceğiniz ürünü ve hedef kapasitenizi paylaşmanız yeterli.